Lai lịch bài Phiên Gác Đêm Xuân của NS Nguyễn Văn Đông

03/03/201811:27 SA(Xem: 1091)
Lai lịch bài Phiên Gác Đêm Xuân của NS Nguyễn Văn Đông

* Trích bài phỏng vấn NS Nguyễn Văn Đông của Hoàng Lan Chi.

 

Vào năm 1956, đơn vị tôi đóng quân ở Chiến Khu Đồng Tháp Mười, được xem là mặt trận tiền tiêu nóng bỏng vào thời bấy giờ. Khi ấy, tôi mang cấp bực Trung Úy, mới 24 tuổi đời, còn bạch diện thư sinh. Tuy hồn vẫn còn xanh nhưng tâm tình đã nung trong lửa chín ở quân trường. Chính tại Đồng Tháp Mười, vùng đất địa linh nhân kiệt, đã gợi hứng cho tôi sáng tác những bản hùng ca như Súng Đàn, Vui Ra Đi, một thuở được hát vang trong Chiến Dịch Thoại Ngọc Hầu. Rồi tiếp sau đó là các bản nhạc Phiên Gác Đêm Xuân, Chiều Mưa Biên Giới, Sắc Hoa Màu Nhớ được ra đời cũng tại vùng đất thiêng này. Khi đi vào vùng hỏa tuyến, là chàng trai trẻ độc thân, với một mối tình nho nhỏ thời học sinh mang theo trong ba-lô, tôi bước nhẹ tênh vào cuộc chiến đầu đời.

 

Ngày đó Đồng Tháp Mười còn là đồng không mông quạnh, lau sậy ngút ngàn, dân cư thưa thớt, sống co cụm trên những gò đất cao giữa vùng đồng lầy nước nổi quanh năm. Người ở hậu phương lúc bấy giờ nhìn về Đồng Tháp Mười như là vùng đất bí hiểm với những huyền thoại Lúa Ma nuôi quân đánh giặc, về Tổng Đốc Binh Kiều, Thiên Hộ Vương thời chống Pháp qua những trận đánh lẫy lừng ở Gãy Cờ Đen, Gò Tháp mà chiến tích được tạc vào bia đá ở Tháp Mười Tầng còn lưu lại đến ngày nay.

 

Mùa Xuân năm đó, đơn vị tôi đóng trên Gò Bắc Chiêng, có tên là Mộc Hóa, nằm sát biên giới Việt Nam - Campuchia, sau này là tỉnh lỵ Kiến Tường. Đơn vị của tôi đã có những cuộc giao tranh đẫm máu vào những ngày giáp Tết trên những địa danh Ấp Bắc, Kinh 12 và tuyến lửa Thông Bình, Cái Cái, Tân Thành. Dù vậy, mùa Xuân vẫn có cánh én bay về trên trận địa và hoa sen Tháp Mười vẫn đua nở trong đầm dù bị quần thảo bởi những trận đánh ác liệt.

 

Cứ mỗi độ Xuân về, sông Vàm Cỏ lại mang về từng đàn tôm cá từ biển hồ Tông Lê Sáp, vượt vũ môn theo đám lục bình trôi về vùng Tam Giác Sắt, như nhắc nhở Bộ Tư Lệnh Tiền Phương Đồng Tháp Mười lập danh sách cho những người được về quê ăn Tết. Vì còn độc thân nên tên tôi được ưu tiên ghi vào Sổ Nhật Ký Hành Quân và ở lại đơn vị trong những ngày Tết. Dù không ai nghĩ có đánh nhau ngày đầu năm nhưng quân lệnh phải được tuân hành nghiêm chỉnh. Trước ba ngày Tết, tôi được lệnh lên chốt tiền tiêu, tăng cường cho cứ điểm, mang theo chiếc ba-lô với chút hành trang lương khô, cùng tấm ảnh của người em gái hậu phương, cũng là cơ duyên sau đó để tôi viết nên bài tình ca Sắc Hoa Màu Nhớ.

 

Tiền đồn cuối năm, đêm 30 Tết, trời tối đen như mực, phút giao thừa lạnh lẽo hắt hiu, không bánh chưng xanh, không hương khói gia đình. Tôi ngồi trên tháp canh quan sát qua đêm tối, chỉ thấy những bóng tháp canh mờ nhạt bao quanh khu yếu điểm như những mái nhà tranh, chập chờn dưới đóm sáng hỏa châu mà mơ màng về mái ấm gia đình đoàn tụ lúc xuân sang. Thay cho lời chúc Tết là tiếng kẻng đánh cầm canh và tiếng hô mật khẩu lên phiên gác. Vào đúng thời điểm giao thừa, ngọn đèn bão dưới chiến hào thắp sáng lên như đón chào năm mới thì cũng là lúc những tràng súng liên thanh nổ rền từ chốt tiền tiêu. Khi ấy vào buổi tinh mơ của trời đất giao hòa, vạn vật như hòa quyện vào trong tôi, có hồn thiêng của sông núi, có khí phách của tiền nhân. Tôi nghe tâm hồn nghệ sĩ của mình rộn lên những xúc cảm lạ thường, làm nảy lên những cung bậc đầu tiên của bài Phiên Gác Đêm Xuân :

 

“Đón giao thừa một phiên gác đêm

chào Xuân đến súng xa vang rền.

Xác hoa tàn rơi trên báng súng

ngở rằng pháo tung bay

ngờ đâu hoa lá rơi…”

 

Rồi mơ ước rất đời thường :

 

“Ngồi ngắm mấy nóc chòi canh

mơ rằng đây mái nhà tranh

mà ước chiếc bánh ngày Xuân

cùng hương khói vương niềm thương…”

 

Bài Phiên Gác Đêm Xuân được ra đời trong hoàn cảnh như thế, cách đây nửa thế kỷ, đánh dấu một chuỗi sáng tác của tôi về đời lính như Chiều Mưa Biên Giới, Mấy Dặm Sơn Khê, Sắc Hoa Màu Nhớ, Khúc Tình Ca Hàng Hàng Lớp Lớp, Xin Đừng Trách Anh, Lá Thư Người Lính Chiến, Anh Trước Tôi Sau, Lời Giã Biệt, vân vân... Sau ngày 30 tháng Tư năm 75, các bản nhạc này cùng chung số phận tan tác như cuộc đời chìm nổi của tôi.

...   ...   ...

 

Hoàng Lan Chi

 

Phiên Gác Đêm Xuân

Tiếng hát Bảo Tuấn

 

 

Đón Giao Thừa một phiên gác đêm 
Chào Xuân đến súng xa vang rền 
Xác hoa tàn rơi trên báng súng 
Ngỡ rằng pháo tung bay, ngờ đâu hoa lá rơi

 

Bấy nhiêu tình là bao nước sông 
Trời thương nhớ cũng vương mây hồng 
Trách chi người đem thân giúp nước 
Đôi lần nhớ bâng khuâng, gượng cười hái hoa Xuân 

Ngồi ngắm mấy nóc chòi canh 
Mơ rằng đây mái nhà tranh 
Mà ước chiếc bánh ngày
Xuân 
Cùng hương khói vương niềm thuơng
 


Ước mong nhiều đời không bấy nhiêu 
Vì mơ ước trắng như mây chiều 
Tủi duyên người năm năm tháng tháng 
Mong chờ ánh Xuân sang, ngờ đâu đêm cứ đi 

Chốn biên thùy này Xuân tới chi ? 
Tình lính chiến khác chi bao người 
Nếu Xuân về tang thương khắp lối 
Thương này khó cho vơi, thì đừng đến Xuân ơi !

BÀI MỚI NHẤT
14/01/2019(Xem: 48)
Mười năm bóng mẹ qua đi. Lòng con trĩu nặng cực kỳ nhớ thương Vào chùa khói quyện mùi hương Trông lên ánh mẹ vấn vương trăm chiều Hồn quê lắng đọng muôn điều Thương cho con trẻ nặng nhiều ước mong Những ngày tháng đọng long đong Sắp vào ký ức trắng trong sau này
14/01/2019(Xem: 120)
Hội Ái Hữu Sư Phạm Qui Nhơn Nam Cali Họp Mặt Tất Niên Mậu Tuất
11/01/2019(Xem: 116)
Hằng năm ở miền Nam Cali vào đúng ngày Tết Dương Lịch thì thành phố Pasadena đã tổ chức diễn hành Rose Parade để chào mừng Tết Tây ở xứ Mỹ mà mình đã giới thiệu rồi. Giờ nhắc tới người Việt mình thì tuy sống ở xứ người, mà có những người vẫn nhớ vể Tết Ta ở quê mình...
07/01/2019(Xem: 137)
Vũ Đoàn LTQN tích cực tập dợt một nhạc cảnh đóng góp cho ngày Đại Lễ Đống Đa.
04/01/2019(Xem: 96)
Tôi vốn không phải là dân Sài Gòn. Tôi là thằng con trai miền Trung vô Sài Gòn kiếm cái chữ từ những năm cuối của thập niên sáu mươi, đầu bảy mươi của thế kỷ trước. Là thằng sinh viên nghèo tự lập chẳng ai nuôi nên tôi chỉ quanh quẩn ở những xóm lao động của Sài Gòn hoa lệ thời ấy.
03/01/2019(Xem: 103)
Thoắt đó mà đã hơn bốn mươi năm chúng ta rời xa mái trường Trinh Vương xa thày, cô, các soeur và bạn bè thương yêu cũ. Ước mong được lần nào đó được trở về nơi chốn cũ, tìm lại những ngày xưa thân ái, tìm lại kỷ niệm một thời áo trắng sân trường có lẽ là nỗi khát khao của nhiều người trong chúng ta . . .