QUI NHƠN hay QUY NHƠN

25/10/201710:14 SA(Xem: 5468)
QUI NHƠN hay QUY NHƠN

Hỏi bác Google thì bác ấy cho biết có đến trên 95% ngườisử dụng từ Quy Nhơn (với y). Chỉ có một số ít dùng từ Qui Nhơn (với i). Bác Google tuy thông thái thật đấy nhưng bác là nhà thông thái hiện đại.

 

Bèn tìm thêm các nhà thông thái tiền hiện đại thì được biết thêm:

 

“Vào năm 1470, vua Lê Thánh Tông mở rộng bờ cõi về phía Nam. Đến tháng 3 năm 1471, sau khi đánh chiếm thành Đồ Bàn, vua Lê Thánh Tông sát nhập vùng đất mới chiếm vào đạo Quảng Nam. Đạo Quảng Nam gồm ba phủ, chín huyện là phủ Thăng Hoa, phủ Tư Nghĩa và phủ Hoài Nhơn, tức tỉnh Bình Định ngày nay. Phủ Hoài Nhơn có 3 huyện là Phù Ly, Bồng Sơn và Tuy Viễn. Năm 1602, chúa Nguyễn Hoàng đổi phủ Hoài Nhơn thành phủ Quy Nhơn, đặt các chức danh cai quản như Tuần Phủ, Khám Lý. Tên gọi Quy Nhơn đã ra đời từ đó.

 

Như vậy, tính đến nay cái tên Quy Nhơn đã có lịch sử hơn 400 năm, không quá dài nhưng cũng đủ để ghi dấu ấn sâu đậm trong tâm trí của nhiều thế hệ. Tuy nhiên, địa danh phủ Quy Nhơn là tương đối rộng bao gồm nhiều huyện lỵ tương ứng với cả tỉnh Bình Định hiện nay.

 

Còn cái tên Quy Nhơn gắn liền với phố biển này được ra đời muộn hơn nhiều sau đó. Theo wikipedia, do vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, xã hội và tác động của sự phát triển của nền công nghiệp phương Tây vào thế kỷ XIX làm cho diện mạo Quy Nhơn thay da đổi thịt.

 

Ngày 20.10.1898, vua Thành Thái ra Chỉ Dụ thành lập thị xã Quy Nhơn, hoạt động thương mại với nước ngoài khá sầm uất lúc bây giờ. Theo tài liệu của Bùi Thúc Kháng, trong các thế kỷ XVII, XVIII, người phương Tây gọi thành phố Quy Nhơn là Quignin.


Người Anh vào năm 1793 gọi là QuiNong. Người Bồ Đồ Nha trong các luồng hải hành ở thế kỷ XVII, XVIII vẫn ghi vùng này là Poulo Cambi. Người Pháp viết là Poulo Gambir, đúng ra là Đảo hay Cù Lao Xanh.

 

Người Trung Hoa gọi Quy Nhơn là Tân Châu để phân biệt với Cựu Châu là đất Quảng Nam. Trong hơn 400 năm tuổi của mình, tên gọi Quy Nhơn (còn được viết là Qui Nhơn) cũng đã nhiều lần được thay đi đổi lại. Theo sưu khảo của Bùi Phong Khê, đến thời chúa Nguyễn Phúc Tần, năm Tân Mão (1651), phủ Quy Nhơn đổi thành phủ Qui Ninh. Sang đời chúa Nguyễn Phúc Khoát, năm Tân Dậu (1741) lấy lại tên cũ là Quy nhơn. Tới năm Kỷ Mùi (1799), Nguyễn Phúc Ánh chiếm thành Quy Nhơn, đổi tên Quy Nhơn thành Bình Định.

 

Tôi thì vẫn thường viết là Quy Nhơn. Có anh chị lại thích viết Qui Nhơn. Chị Oanh của tôi lại thích viết dính Quinhon.

 

Nhớ lại “hầu” đó mỗi lần đạp xe ngang qua nhà thờ Hòa Ninh vẫn đọc thấy hàng chữ rất to sơn trắng kẽ ngay hàng rào “SINH KÝ TỬ QUI - SỐNG GỬI THÁC VỀ" (cũng hỏng nhớ rõ là i ngắn hay y dài nữa).

 

Quy, qui : 亀: quy, qui con rùa hay 歸  quy, qui : về hay  嬀: quy, qui : họ Qui 

 

Đất nước thống nhất đã lâu nhưng cách viết hai chữ QUI NHƠN hay QUY NHƠN vẫn chưa thống nhất. Muốn viết kiểu nào cũng được.

 

Có lẽ trang nhà Liên Trường Quy Nhơn đã chọn cả hai cho khỏi mất lòng ai chăng !?

 

Mai Ngọc Cường

BÀI MỚI NHẤT
10/05/2019(Xem: 506)
Xã hội trước đây của thế hệ ông bà / cha mẹ mình thường quan niệm về “tuổi thọ” của một đời người là : Hễ cứ từ 59 tuổi trở xuống mà qua đời thì trên cáo phó / phân ưu ghi là “hưởng dương”. Còn ráng thêm một tuổi nữa là 60 thì được gọi là “hưởng thọ”. Đến thời đại “a còng” này, khi nói đến độ tuổi thì gộp lại thành nhóm và gọi là tắt là “U...”.
08/05/2019(Xem: 417)
Năm nay tôi đã 75 tuổi. Bình thường lái xe mua sắm, tập tành, bơi lội không thấy gì lạ, nhưng nghe vang lên con số 75 trong đầu, giựt mình, mới thoáng đó mà đã vào tuổi “thất thập lai hy”. Mới ngày nào đó còn đạp xích lô, cắt cỏ, còn làm homework, đỗ bằng Master, đi dạy học trò ở San Jose, giờ đã thành ông cụ rồi sao.
07/05/2019(Xem: 378)
... Hắn chỉ kịp kéo một góc mền phủ kín lên vai thì không còn tự chủ được nữa. Đầu hắn gục xuống vai tên bộ đội trong một trạng thái hoàn toàn vô thức. Mọi cảm giác bỗng trở nên hụt hẩng, nhẹ tênh… và thình lình vụt xuống thật nhanh như thể hắn vừa từ trên cao bước hụt chân ngã nhào vào một trũng tối đen sâu thẳm nào đó...
07/05/2019(Xem: 397)
Màn đêm từ từ phủ xuống ngọn đồi 1062 nơi trước đây cây cối um tùm, nay trông như một ngọn đồi trọc. Ngoài một vài thân cây bị gãy ngang vì bom đạn đứng chơ vơ, còn lại thì hầu như tất cả đều trở thành bình địa. Rải rác một vài dây khói sót lại trong những giao thông hào đã sụp đổ vì đạn pháo kích và chen lẫn giữa mùi tanh tưởi của máu tươi, người ta còn ngửi được mùi khét lẹt của thịt người bị cháy...
23/04/2019(Xem: 486)
Thật cảm động vô cùng khi thấy ai cũng lo lắng và thương cho anh hết. Phần em chỉ còn biết cầu mong Ơn Trên che chở cho anh thoát qua cơn bệnh hiểm nghèo này. Vậy là chuỗi ngày gian nan của bọn mình vẫn còn dài… anh há !? Đêm nay thao thức chờ sáng, em thầm khấn vái Thần Núi Thánh Rừng phò hộ cho anh của em sớm được tai qua nạn khỏi để về với gia đình, với em...
22/04/2019(Xem: 428)
Người ở miền Đông hỏi tôi, nếu về thăm Little Saigon, tôi sẽ cho anh ăn gì, đưa đi đâu ? Tôi xin trả lời, sẽ đưa anh chị đi thưởng thức các món ăn, thức uống Việt Nam. Ngoại trừ thịt chó, tiết canh và rượu rắn, ở đây cái gì cũng có, từ phở, chả giò, bì cuốn, bún riêu, bún ốc, bún chả, cá nướng… và các món uống đặc biệt xứ này