QUI NHƠN hay QUY NHƠN

25/10/201710:14 SA(Xem: 3464)
QUI NHƠN hay QUY NHƠN

Hỏi bác Google thì bác ấy cho biết có đến trên 95% ngườisử dụng từ Quy Nhơn (với y). Chỉ có một số ít dùng từ Qui Nhơn (với i). Bác Google tuy thông thái thật đấy nhưng bác là nhà thông thái hiện đại.

 

Bèn tìm thêm các nhà thông thái tiền hiện đại thì được biết thêm:

 

“Vào năm 1470, vua Lê Thánh Tông mở rộng bờ cõi về phía Nam. Đến tháng 3 năm 1471, sau khi đánh chiếm thành Đồ Bàn, vua Lê Thánh Tông sát nhập vùng đất mới chiếm vào đạo Quảng Nam. Đạo Quảng Nam gồm ba phủ, chín huyện là phủ Thăng Hoa, phủ Tư Nghĩa và phủ Hoài Nhơn, tức tỉnh Bình Định ngày nay. Phủ Hoài Nhơn có 3 huyện là Phù Ly, Bồng Sơn và Tuy Viễn. Năm 1602, chúa Nguyễn Hoàng đổi phủ Hoài Nhơn thành phủ Quy Nhơn, đặt các chức danh cai quản như Tuần Phủ, Khám Lý. Tên gọi Quy Nhơn đã ra đời từ đó.

 

Như vậy, tính đến nay cái tên Quy Nhơn đã có lịch sử hơn 400 năm, không quá dài nhưng cũng đủ để ghi dấu ấn sâu đậm trong tâm trí của nhiều thế hệ. Tuy nhiên, địa danh phủ Quy Nhơn là tương đối rộng bao gồm nhiều huyện lỵ tương ứng với cả tỉnh Bình Định hiện nay.

 

Còn cái tên Quy Nhơn gắn liền với phố biển này được ra đời muộn hơn nhiều sau đó. Theo wikipedia, do vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, xã hội và tác động của sự phát triển của nền công nghiệp phương Tây vào thế kỷ XIX làm cho diện mạo Quy Nhơn thay da đổi thịt.

 

Ngày 20.10.1898, vua Thành Thái ra Chỉ Dụ thành lập thị xã Quy Nhơn, hoạt động thương mại với nước ngoài khá sầm uất lúc bây giờ. Theo tài liệu của Bùi Thúc Kháng, trong các thế kỷ XVII, XVIII, người phương Tây gọi thành phố Quy Nhơn là Quignin.


Người Anh vào năm 1793 gọi là QuiNong. Người Bồ Đồ Nha trong các luồng hải hành ở thế kỷ XVII, XVIII vẫn ghi vùng này là Poulo Cambi. Người Pháp viết là Poulo Gambir, đúng ra là Đảo hay Cù Lao Xanh.

 

Người Trung Hoa gọi Quy Nhơn là Tân Châu để phân biệt với Cựu Châu là đất Quảng Nam. Trong hơn 400 năm tuổi của mình, tên gọi Quy Nhơn (còn được viết là Qui Nhơn) cũng đã nhiều lần được thay đi đổi lại. Theo sưu khảo của Bùi Phong Khê, đến thời chúa Nguyễn Phúc Tần, năm Tân Mão (1651), phủ Quy Nhơn đổi thành phủ Qui Ninh. Sang đời chúa Nguyễn Phúc Khoát, năm Tân Dậu (1741) lấy lại tên cũ là Quy nhơn. Tới năm Kỷ Mùi (1799), Nguyễn Phúc Ánh chiếm thành Quy Nhơn, đổi tên Quy Nhơn thành Bình Định.

 

Tôi thì vẫn thường viết là Quy Nhơn. Có anh chị lại thích viết Qui Nhơn. Chị Oanh của tôi lại thích viết dính Quinhon.

 

Nhớ lại “hầu” đó mỗi lần đạp xe ngang qua nhà thờ Hòa Ninh vẫn đọc thấy hàng chữ rất to sơn trắng kẽ ngay hàng rào “SINH KÝ TỬ QUI - SỐNG GỬI THÁC VỀ" (cũng hỏng nhớ rõ là i ngắn hay y dài nữa).

 

Quy, qui : 亀: quy, qui con rùa hay 歸  quy, qui : về hay  嬀: quy, qui : họ Qui 

 

Đất nước thống nhất đã lâu nhưng cách viết hai chữ QUI NHƠN hay QUY NHƠN vẫn chưa thống nhất. Muốn viết kiểu nào cũng được.

 

Có lẽ trang nhà Liên Trường Quy Nhơn đã chọn cả hai cho khỏi mất lòng ai chăng !?

 

Mai Ngọc Cường

BÀI MỚI NHẤT
14/01/2019(Xem: 48)
Mười năm bóng mẹ qua đi. Lòng con trĩu nặng cực kỳ nhớ thương Vào chùa khói quyện mùi hương Trông lên ánh mẹ vấn vương trăm chiều Hồn quê lắng đọng muôn điều Thương cho con trẻ nặng nhiều ước mong Những ngày tháng đọng long đong Sắp vào ký ức trắng trong sau này
14/01/2019(Xem: 120)
Hội Ái Hữu Sư Phạm Qui Nhơn Nam Cali Họp Mặt Tất Niên Mậu Tuất
11/01/2019(Xem: 116)
Hằng năm ở miền Nam Cali vào đúng ngày Tết Dương Lịch thì thành phố Pasadena đã tổ chức diễn hành Rose Parade để chào mừng Tết Tây ở xứ Mỹ mà mình đã giới thiệu rồi. Giờ nhắc tới người Việt mình thì tuy sống ở xứ người, mà có những người vẫn nhớ vể Tết Ta ở quê mình...
07/01/2019(Xem: 137)
Vũ Đoàn LTQN tích cực tập dợt một nhạc cảnh đóng góp cho ngày Đại Lễ Đống Đa.
04/01/2019(Xem: 96)
Tôi vốn không phải là dân Sài Gòn. Tôi là thằng con trai miền Trung vô Sài Gòn kiếm cái chữ từ những năm cuối của thập niên sáu mươi, đầu bảy mươi của thế kỷ trước. Là thằng sinh viên nghèo tự lập chẳng ai nuôi nên tôi chỉ quanh quẩn ở những xóm lao động của Sài Gòn hoa lệ thời ấy.
03/01/2019(Xem: 103)
Thoắt đó mà đã hơn bốn mươi năm chúng ta rời xa mái trường Trinh Vương xa thày, cô, các soeur và bạn bè thương yêu cũ. Ước mong được lần nào đó được trở về nơi chốn cũ, tìm lại những ngày xưa thân ái, tìm lại kỷ niệm một thời áo trắng sân trường có lẽ là nỗi khát khao của nhiều người trong chúng ta . . .