QUI NHƠN hay QUY NHƠN

25/10/201710:14 SA(Xem: 3978)
QUI NHƠN hay QUY NHƠN

Hỏi bác Google thì bác ấy cho biết có đến trên 95% ngườisử dụng từ Quy Nhơn (với y). Chỉ có một số ít dùng từ Qui Nhơn (với i). Bác Google tuy thông thái thật đấy nhưng bác là nhà thông thái hiện đại.

 

Bèn tìm thêm các nhà thông thái tiền hiện đại thì được biết thêm:

 

“Vào năm 1470, vua Lê Thánh Tông mở rộng bờ cõi về phía Nam. Đến tháng 3 năm 1471, sau khi đánh chiếm thành Đồ Bàn, vua Lê Thánh Tông sát nhập vùng đất mới chiếm vào đạo Quảng Nam. Đạo Quảng Nam gồm ba phủ, chín huyện là phủ Thăng Hoa, phủ Tư Nghĩa và phủ Hoài Nhơn, tức tỉnh Bình Định ngày nay. Phủ Hoài Nhơn có 3 huyện là Phù Ly, Bồng Sơn và Tuy Viễn. Năm 1602, chúa Nguyễn Hoàng đổi phủ Hoài Nhơn thành phủ Quy Nhơn, đặt các chức danh cai quản như Tuần Phủ, Khám Lý. Tên gọi Quy Nhơn đã ra đời từ đó.

 

Như vậy, tính đến nay cái tên Quy Nhơn đã có lịch sử hơn 400 năm, không quá dài nhưng cũng đủ để ghi dấu ấn sâu đậm trong tâm trí của nhiều thế hệ. Tuy nhiên, địa danh phủ Quy Nhơn là tương đối rộng bao gồm nhiều huyện lỵ tương ứng với cả tỉnh Bình Định hiện nay.

 

Còn cái tên Quy Nhơn gắn liền với phố biển này được ra đời muộn hơn nhiều sau đó. Theo wikipedia, do vị trí địa lý, điều kiện tự nhiên, xã hội và tác động của sự phát triển của nền công nghiệp phương Tây vào thế kỷ XIX làm cho diện mạo Quy Nhơn thay da đổi thịt.

 

Ngày 20.10.1898, vua Thành Thái ra Chỉ Dụ thành lập thị xã Quy Nhơn, hoạt động thương mại với nước ngoài khá sầm uất lúc bây giờ. Theo tài liệu của Bùi Thúc Kháng, trong các thế kỷ XVII, XVIII, người phương Tây gọi thành phố Quy Nhơn là Quignin.


Người Anh vào năm 1793 gọi là QuiNong. Người Bồ Đồ Nha trong các luồng hải hành ở thế kỷ XVII, XVIII vẫn ghi vùng này là Poulo Cambi. Người Pháp viết là Poulo Gambir, đúng ra là Đảo hay Cù Lao Xanh.

 

Người Trung Hoa gọi Quy Nhơn là Tân Châu để phân biệt với Cựu Châu là đất Quảng Nam. Trong hơn 400 năm tuổi của mình, tên gọi Quy Nhơn (còn được viết là Qui Nhơn) cũng đã nhiều lần được thay đi đổi lại. Theo sưu khảo của Bùi Phong Khê, đến thời chúa Nguyễn Phúc Tần, năm Tân Mão (1651), phủ Quy Nhơn đổi thành phủ Qui Ninh. Sang đời chúa Nguyễn Phúc Khoát, năm Tân Dậu (1741) lấy lại tên cũ là Quy nhơn. Tới năm Kỷ Mùi (1799), Nguyễn Phúc Ánh chiếm thành Quy Nhơn, đổi tên Quy Nhơn thành Bình Định.

 

Tôi thì vẫn thường viết là Quy Nhơn. Có anh chị lại thích viết Qui Nhơn. Chị Oanh của tôi lại thích viết dính Quinhon.

 

Nhớ lại “hầu” đó mỗi lần đạp xe ngang qua nhà thờ Hòa Ninh vẫn đọc thấy hàng chữ rất to sơn trắng kẽ ngay hàng rào “SINH KÝ TỬ QUI - SỐNG GỬI THÁC VỀ" (cũng hỏng nhớ rõ là i ngắn hay y dài nữa).

 

Quy, qui : 亀: quy, qui con rùa hay 歸  quy, qui : về hay  嬀: quy, qui : họ Qui 

 

Đất nước thống nhất đã lâu nhưng cách viết hai chữ QUI NHƠN hay QUY NHƠN vẫn chưa thống nhất. Muốn viết kiểu nào cũng được.

 

Có lẽ trang nhà Liên Trường Quy Nhơn đã chọn cả hai cho khỏi mất lòng ai chăng !?

 

Mai Ngọc Cường

BÀI MỚI NHẤT
23/03/2019(Xem: 58)
Theo dòng thời gian, hễ cứ đến tháng Tư hằng năm là mình lại nhớ tới những ngày cuối tháng Ba của “mùa biến cố” cũng như nhớ luôn “kỷ niệm hết hồn” trong Sinh Nhật lần thứ hăm-mốt của mình tại Nha Trang vào Xuân ’75 ở quê nhà. Đã gần 44 năm trôi qua và chỉ còn hơn tuần lễ nữa lại đến Sinh Nhật mình bước vào nhóm U70. Vậy là ký ức mình lại quay về với “biến cố ‘75”.
21/03/2019(Xem: 54)
Tuổi già nhàn lắm các cụ ơi ! Công việc giờ đây dẹp hết rồi Rộng rãi thênh thang, nhà hai đứa Thoải mái ra vào, đôi ta thôi ! Tuổi già khỏe lắm các cụ ơi ! Luẩn quẩn lợi danh, rũ sạch rồi Giờ đây tóc bạc, ta hai đứa Sáng tối nắm tay: đi bộ thôi !
20/03/2019(Xem: 51)
Hỡi các bạn già của tôi ơi ! Đừng có tủi thân, hoặc trách đời. Thời gian, năm, tháng, qua nhanh lắm, Hãy sống từng giây phút tuyệt vời. Bao năm lăn lóc, cũng đủ rồi, Bôn ba thời vận, sống nổi trôi. Nhục vinh, sướng khổ, đều có cả, Giờ chỉ mình ta, với đất trời.
03/03/2019(Xem: 131)
Nếu một mai tôi bỗng dưng bị stroke, Liệt toàn thân không cử động, nói năng. Bài thơ này là nguyện vọng, trối trăn, Hãy giải thoát tôi khỏi thân tầm gởi. Ngày chia tay sớm muộn gì cũng tới, Ở lại đừng buồn nhớ tiếc thương nha. Coi như tôi đang du lịch phương xa, Đang bay bổng với mây xanh, gió mát.
25/02/2019(Xem: 128)
Ngày 17 Tháng Sáu, 1988, Thống Đốc George Deukmejian đích thân đến thương xá Phước Lộc Thọ, Westminster, làm lễ khánh thành bảng chỉ dẫn “Little Saigon Next Exit.” Hành động này có nghĩa thống đốc tiểu bang chấp nhận danh xưng “Little Saigon” và ấn định một khu vực địa lý mang tên ấy. Và từ đấy, thủ đô tị nạn của người gốc Việt tại Hoa Kỳ chính thức có tên trên bản đồ.
22/02/2019(Xem: 158)
Hôm Mùng 5 Tết Kỷ Hợi (Thứ Bảy 9/2/2019) bọn mình đã cùng Hội Ái Hữu Tây Sơn Bình Định tham gia Diễn Hành Xe Hoa của Cộng Đồng Người Việt tổ chức hằng năm ở Little Saigon trên Đại Lộ Bolsa...