"Chuyện xạo”, "Chuyện dối”

24/10/20187:32 CH(Xem: 670)
"Chuyện xạo”, "Chuyện dối”


noidoiCó lẽ tựa đề “Chuyện Xạo” sẽ làm người đọc tò mò và chú ý hơn. Xin thưa với quý vị rằng đó không phải là mục đích của người viết. Tôi có thể dùng những từ ngữ bớt đường đột hơn như “Chuyện Không Thật”, “Chuyện Không Có”; nhưng “Xạo” là một từ ngữ vừa chính xác vừa diễn tả được cái nhìn của tôi về con người và đời sống thời nay. Trong bài viết này, người viết xin được đề cập đến một số vấn đề chung quanh cả hai “xạo” và “dối”.

 
Ai trong chúng ta cũng ít nhất một lần trong đời nói xạo hoặc nói dối. Nhìn tổng quát thì “xạo” và “dối” giống nhau ở điểm là, cả hai đều không diễn tả đúng sự thật. Cách nhìn của tôi về “xạo” là một người nói xạo thường chỉ vì vui miệng, vì muốn làm vui lòng người khác, hay chỉ vì muốn “nói cho qua”; trong khi người nói dối phải thật sự nghĩ tới chuyện họ muốn nói dối và tìm lời sao cho “lọt lỗ tai”. Người nói dối thường là vì họ muốn bào chữa cho việc làm (sai trái) của mình. Mục đích của người nói dối là làm sao thuyết phục được người nghe tin lời họ, trong khi người nói xạo không nhất thiết có nhu cầu này.


Ở Việt Nam, bố mẹ tôi luôn dạy con cái không bao giờ được nói dối. (Qua Mỹ, tôi học thêm được một điều là Không bao giờ nên dùng chữ không bao giờ!” - Never say Never!). Bố tôi năm nay đã ngoài 60, và tôi không nhớ được một lần nào ông nói dối. Ông thường hay cau mày khi con cái hay dâu rể có ý định nói dối một điều gì đó, dù là việc nhỏ đến đâu. Việc càng lớn thì ông càng ghét nói dối. Mấy lần ông lái xe ngoài đường bị người ta “ủi” từ đằng sau, ông bị đau lưng và cổ tay nhưng nhất quyết không khai bệnh nặng thêm để được bồi thường tiền sức khỏe như nhiều người thường làm. Bao nhiêu người dụ gắn satellite lậu để khỏi phải trả tiền cable hàng tháng, ông lắc đầu nguầy nguậy. Chính tôi cũng không thích nói dối nên thường hay bị chồng tôi và bạn bè cho rằng quá thật thà (khờ khạo); ngay cả trong những trường hợp không nên thật thà. Tôi thích được sống thật thà với người khác và đòi hỏi người khác thật thà với tôi. Nhưng như chồng tôi thường nói “Không phải ai cũng như em. Sự thật thà của tôi đã rất nhiều lần được đền trả bằng sự thất vọng và chán chường người khác đem lại cho tôi, vì trên đời này chẳng còn nhiều những người thật thà.

 
Con nít đứa nào cũng tưởng rằng nếu người lớn đã dạy chúng không nói dối thì họ cũng chẳng nói dối. Và như tôi, chúng cũng tưởng rằng nếu đã không được phép nói dối thì trong bất cứ trường hợp nào cũng phải nói thật. Đến khi trưởng thành thì chúng mới hiểu rằng người lớn cũng nói dối và nói dối là “A way of life. Lấy thí dụ những người đi tìm việc làm. Với tình hình kinh tế khó khăn trong hai, ba năm qua, những người này nhiều lúc phải “thay đổi” sự thật với hy vọng các công ty sẽ nhìn họ một cách đặc biệt hơn hàng tá người tìm việc làm khác. Chẳng hạn họ chỉ có 3 năm kinh nghiệm nhưng đành phải nâng lên 4 hoặc 5 (bằng cách dùng tên những công ty đã đóng cửa). Hay trong lúc phỏng vấn, họ phải “sell” (“bán”) khả năng của họ cao hơn sự thật nếu không muốn ông chủ coi họ chỉ là một người bình thường. Con người nói dối để mong được lợi lộc, thăng tiến. Có một số nhà hàng Việt Nam hay bán thức ăn đã để cả tuần, nhưng cứ khăng khăng là mới nấu sáng nay, hay ngày nào nấu đồ ngày đó. Hay nhiều khi người ta nói dối để chạy tội, để khỏi bị trừng phạt, như vụ ông O.J. Simpson giết vợ và người tình của vợ nhưng lại được thoát tội vì luật sư của ông nói dối quá hay.

 

Và nhiều khi người ta nói dối vì sợ người đối diện không thích nghe sự thật. 

Trong thời gian sinh sống ở Mỹ, tôi học được cái gọi là “sự nói dối trắng” (không phải “trắng trợn!” – “white lie”). Theo người Mỹ, “white lie” là một sự nói dối không có tính cách muốn hại ai. Tôi gọi “white lie” là nói “xạo”. (Tôi thường thắc mắc là nếu có sự nói dối “màu trắng” thì có sự nói dối màu gì khác hay không – “black lie” hay “yellow lie”). Một ví dụ dễ thấy nhất của “white lie” mà đa số chúng ta ai cũng đã ít nhất một lần dùng là viện cớ mình bận việc gì đó. “Tôi không đến nhà anh được vì phải bay qua Dallas chiều nay”, trong khi sự thật là “Tôi chẳng có hứng thú gì đến nhà anh vì tôi và anh chẳng có chuyện gì để nói”. 


Một ví dụ khác là gọi vào sở báo bệnh trong khi đang mắc bệnh làm biếng. Sự nói dối đó không trực tiếp hại ai, nhưng nó cũng mang lại những hậu quả đáng kể. Như ví dụ thứ nhất ở trên, cô gái kia viện cớ... xạo là phải bay qua Dallas. Chiều hôm đó cô ta ngẫu hứng đi shopping. Không may cho cô ta là trong lúc đang tung tăng dạo trong mall thì lại chạm mặt với anh chàng này. Người viết không thể nào diển tả hết được sự sượng sùng của cô gái kia. Hậu quả thứ hai của ‘‘white lie’’ là quên đi câu chuyện mình xạo. Có một số người nói xạo nhiều quá, họ không thể nào nhớ hết những chuyện xạo của mình. Chẳng hạn như câu chuyện một Việt Kiều về quê nhà hay “nổ” về việc làm của mình ở xứ người. Đi với A thì nói mình là kỹ sư computer. Đi với người B thì nói mình là nha sĩ. Đi với C thì khoe mình là chủ tiệm. Đến một lúc nào đó thì nhầm lẫn và lộ chân tướng khi không thể nào nhớ nỗi đã nói mình làm nghề gì với người nào.


Để không đi lan man qua những vấn đề khác, người viết xin được trở lại với đề tài nói “xạo”. Trong giao tiếp với những người xung quanh, dù là bạn chung sở, người trong gia đình, bà con, bè bạn, người ngoài đường, chúng ta luôn bị đặt ở một tình thế Nên nói thật hay nói xạo”. Người bản xứ tin rằng nếu lời nói dối không hại ai (white lie) thì không nhất thiết phải nói sự thật, nhất là nếu sự thật làm người nghe không vui. Ví dụ hôm nay cô bạn làm chung sở hớn hở trong mái tóc mới nhuộm màu và hỏi ta What do you think about the color?” – “Bạn nghĩ sao về màu này?”. Dù ta có thấy cái màu đó sao nó đỏ quá hay già quá hay xấu hơn màu tóc trước, ta cũng phải làm ra vẻ chiêm ngưỡng nhìn tới nhìn lui và khen những câu như “Oh, you look much younger!”Cô nhìn trẻ hơn nhiều! hay Wow, I love that color on you - Tôi thích cái màu đó trên tóc cô ghê!”; hoặc ít ra cũng là Hey, you look different!” – Cô nhìn thật khác trước!. Khen một người là họ nhìn khác trước (có thể là đẹp hơn, nhưng cũng có thể là xấu hơn), không ai bắt bẻ ta được! Nhiều người trong chúng ta rất thường hay gặp tình trạng này ở nơi làm việc là thường phải nói điều trái ngược với suy nghĩ/cảm giác của mình khi có liên quan đến xếp (boss) hay nhân viên làm chung (co-worker). Ngay cả khi chúng ta không còn làm ở hãng đó, trong lúc được phỏng vấn việc làm mới mà họ có hỏi ta nghĩ gì về ông xếp cũ (thường hỏi), chúng ta cũng không thể nói “Í giời... Ông ấy hay đi làm trễ, lại làm biếng, suốt ngày chỉ biết nịnh mấy ông xếp lớn để không bị bay khỏi ghế... ”, mà chúng ta phải nuốt cái tức xuống cái ực, lấy hơi bịa đại một vài điều tốt về ông boss cũ. 

Nói đến nói dối, người viết chỉ xin đề cập đến ba vấn nạn lớn của xã hội phát xuất từ sự lừa lọc, dối trá: con nít nói dối để làm chuyện phạm pháp; nói dối để lãnh trợ cấp xã hội, v.v... Qua các ví dụ này thì các bạn cũng có thể thấy rằng, như đã giải thích ở đầu bài, người nói dối thường là có mục đích và là những mục đích không tốt. 


Thiên hạ có câu Nếu không muốn ai biết thì đừng làm. Người Mỹ lại nói Any wrong doing will catch up with you later!” – “Dù có chạy trốn đến đâu, tất cả những gì bạn làm sai đều sẽ bắt kịp với bạn. Tôi có người bạn thân có lần tâm sự rằng, qua hai lần chứng kiến mẹ chồng nói dối ngay trước mặt cô ta, thậm chí còn “xúi” cả nhà nói dối chung với bà nên sau này cô ta cảm thấy khó kính nể và gần gũi với mẹ chồng. Bạn tôi cho rằng mẹ chồng nếu đã không muốn nói sự thật thì thà đừng nói gì. Tôi đồng ý, vì thiết nghĩ rằng nếu bạn tôi đã tận mắt chứng kiến mẹ chồng hai lần nói dối thì sau này làm sao biết được khi nào bà nói thật khi nào không. Đã có biết bao nhiêu quan hệ bạn bè, hàng xóm, vợ chồng, họ hàng, bạn làm chung sở đã tan vỡ vì những lời nói, suy nghĩ, hay thái độ dối trá, không thật thà.

 
Để đúc kết, xin được nói lên quan niệm riêng của người viết: Với đà phát triển của xã hội và lối sống hiện nay của con người, tôi nghĩ rằng ngày càng khó tìm được nhiều người còn sống thật thà. Chính vì vậy mà con người càng trở nên nghi ngờ những gì họ nghe và thấy, thậm chí không tin lẫn nhau. Đó là nguyên nhân tại sao dân Mỹ cảm thấy khó tin các nhà chính trị gia, thậm chí cả vị tổng thống của mình vì những vị này “bóp méo” sự thật rất tài tình. Đó cũng là nguyên nhân tại sao cộng đồng người Việt hải ngoại rất ngại đóng góp tài chánh cho những tổ chức ủy ban đứng ra lạc quyên cho mục đích này, mục đích kia.


Còn biết bao nhiêu hậu quả khác được tạo nên bởi con người không thể sống thật thà với nhau. Đối với tôi, sống mà không được nói và nghe sự thật thì cũng giống như mỗi hơi thở hít vào chỉ có 30 phần trăm là Oxygen và 70 phần trăm kia là khí độc hại. Làm ta thấy ngột ngạt! Căng thẳng! Điên đầu!

 

Chân Dung

(Nguồn Viết Về Nước Mỹ / vietbao.com / 03/07/2014)
BÀI MỚI NHẤT
10/05/2019(Xem: 200)
Xã hội trước đây của thế hệ ông bà / cha mẹ mình thường quan niệm về “tuổi thọ” của một đời người là : Hễ cứ từ 59 tuổi trở xuống mà qua đời thì trên cáo phó / phân ưu ghi là “hưởng dương”. Còn ráng thêm một tuổi nữa là 60 thì được gọi là “hưởng thọ”. Đến thời đại “a còng” này, khi nói đến độ tuổi thì gộp lại thành nhóm và gọi là tắt là “U...”.
08/05/2019(Xem: 160)
Năm nay tôi đã 75 tuổi. Bình thường lái xe mua sắm, tập tành, bơi lội không thấy gì lạ, nhưng nghe vang lên con số 75 trong đầu, giựt mình, mới thoáng đó mà đã vào tuổi “thất thập lai hy”. Mới ngày nào đó còn đạp xích lô, cắt cỏ, còn làm homework, đỗ bằng Master, đi dạy học trò ở San Jose, giờ đã thành ông cụ rồi sao.
07/05/2019(Xem: 141)
... Hắn chỉ kịp kéo một góc mền phủ kín lên vai thì không còn tự chủ được nữa. Đầu hắn gục xuống vai tên bộ đội trong một trạng thái hoàn toàn vô thức. Mọi cảm giác bỗng trở nên hụt hẩng, nhẹ tênh… và thình lình vụt xuống thật nhanh như thể hắn vừa từ trên cao bước hụt chân ngã nhào vào một trũng tối đen sâu thẳm nào đó...
07/05/2019(Xem: 148)
Màn đêm từ từ phủ xuống ngọn đồi 1062 nơi trước đây cây cối um tùm, nay trông như một ngọn đồi trọc. Ngoài một vài thân cây bị gãy ngang vì bom đạn đứng chơ vơ, còn lại thì hầu như tất cả đều trở thành bình địa. Rải rác một vài dây khói sót lại trong những giao thông hào đã sụp đổ vì đạn pháo kích và chen lẫn giữa mùi tanh tưởi của máu tươi, người ta còn ngửi được mùi khét lẹt của thịt người bị cháy...
23/04/2019(Xem: 216)
Thật cảm động vô cùng khi thấy ai cũng lo lắng và thương cho anh hết. Phần em chỉ còn biết cầu mong Ơn Trên che chở cho anh thoát qua cơn bệnh hiểm nghèo này. Vậy là chuỗi ngày gian nan của bọn mình vẫn còn dài… anh há !? Đêm nay thao thức chờ sáng, em thầm khấn vái Thần Núi Thánh Rừng phò hộ cho anh của em sớm được tai qua nạn khỏi để về với gia đình, với em...
22/04/2019(Xem: 187)
Người ở miền Đông hỏi tôi, nếu về thăm Little Saigon, tôi sẽ cho anh ăn gì, đưa đi đâu ? Tôi xin trả lời, sẽ đưa anh chị đi thưởng thức các món ăn, thức uống Việt Nam. Ngoại trừ thịt chó, tiết canh và rượu rắn, ở đây cái gì cũng có, từ phở, chả giò, bì cuốn, bún riêu, bún ốc, bún chả, cá nướng… và các món uống đặc biệt xứ này